MENÜ
Dr. Yasemin Yakut Yazar Hakkında
EYVAH ADETİM GECİKTİ!
1379

 

Çiftlerin istedikleri zaman istedikleri sayıda çocuk sahibi olmaları en doğal haklarıdır.

 

 İstenmeyen, planlanmayın bir zamanda çocuk sahibi olmak çiftlerin ruh ve beden sağlığını tehdit eden sonuçlara neden olabilir.  Doğurganlık bilinci ile gebeliği önlemek amaçlı kullanılan yöntemlere Doğum Kontrol Yöntemleri denir. Yöntem tercihinde hekim seçici, ikna edici değil, yol gösterici olmalıdır. Tüm yöntemler anlatılarak çiftlerin kullanacakları yönteme birlikte karar vermelerine özen göstermek gerekir.

 

Yöntem kullanımını etkileyecek faktörler:

 

        * Kişilerin doğurganlığa ait planları

        Başka gebelik isteyip istemedikleri

        Gebelik aralıkları ve zamanlaması

        Yönteme ulaşmak için harcanacak para ve zaman

        Yöntemin uygulanmasında duyulabilecek acı ve rahatsızlık

        Yöntemin sürekliliği için gereken malzemenin kolay ya da güç bulunması

        Yöntemin olumlu ya da olumsuz yönleri

        Geri dönüşümlü olup olmadığı

        Uzun ve kısa süreli etkileri

 

Kullanım süresince gebelikten korumak, bırakıldığında tekrar gebe kalabilmek, istendiği zaman istendiği kadar çocuk sahibi olmayı sağlamak Doğum kontrol yöntemlerinin genel özellikleridir.

 

Modern tıpta doğum kontrol yöntemleri kadınlara ve erkelere ait yöntemler olarak iki grupta toplanabilir:

 

Kadınlara ait yöntemler:
        Doğum kontrol hapları
        Rahim içi araç
        Aylık ve üç aylık iğneler
        Deri altı implant
        Doğum kontrol halkası
        Kadın kondomu
        Diyafram
        Spermisitler
        Üp ligasyonu



Erkeğe ait yöntemler:
        Prezervatif
        Vazektomi

 

Doğum Kontrol Hapı:
1960 yılından beri tüm dünyada yaygın olarak kullanılan bir yöntemdir. Östrojen -progesteron ve sadece progesteron içeren haplar mevcuttur. Rahim iç tabakasının gebeliğe uygun hale gelmesini engelleyerek, rahim ağzındaki salgıyı koyulaştırarak rahim içine sperm geçişini önleyerek, yumurtlamayı engelleyerek etki gösterirler. Adet sancılarını azaltmak, adeti düzene sokmak, adet miktarını azaltarak kansızlığı önlemek, rahim ve yumurtalıkta kanserine karşı koruyucu etki gibi ek faydalarında vardır.

 

Rahim İçi Araç:
Spermin yumurta ile buluşmasını engelleyen bariyer görevi yapan doktor tarafından rahim içine yerleştirilen T yada Y şeklinde küçük aletlerdir. Gövdesi dediğimiz en uzun kenarda bakır sarmal ya da progesteron hormonu içeren silikon bir kapsül olabilir. Uzun süreli koruma sağlar.


Gebeliği Önleyici İğneler:
Rahim içine sperm geçişini önler, yumurtlamayı engeller. Aylık ve üç aylık iğneler vardır.

 

Deri Altı Kapsülleri:
Üst kol iç yüzeye deri altına doktor tarafından yerleştirilir. Rahim içine sperm geçişini önler, yumurtlamayı engeller, döllenmiş yumurtanın rahim içine yerleşmesini önler.

 


Doğum Kontrol Halkası:

Kadının kendisi tarafından vagene yerleştirilen küçük esnek halkalardır. 3 hafta kalır, 1 hafta çıkarılır. Östrojen ve progesteron hormonu içerir ve sistemik dolaşıma geçmediği için tercih sebebi olabilir.

 

Kadın Kondomu:

Tek tarafı kapalı ince bir kılıftır. Rahim ağzını örter ve içine sperm geçişini önler

 

Diyafram:

Şapka şeklinde bir araçtır. Rahim ağzını örterek spermin rahim içine geçişini önler.

 

Spermisitler:

Spermi vagen içinde öldüren, vagen içine yerleştirilen fitil, köpük veya tabletlerdir.

 

Tüplerin bağlanması:

Yumurtanın rahime geçmesini sağlayan yolun ameliyat ile bağlanmasıdır. Geri dönüşümlü değil kalıcı bir yöntemdir.

 

Prezervatif:

Kauçuktan yapılmış esnek ve ince kılıflardır. Spermin vagen içine dökülmesini önler. Cinsel yolla bulaşan hastalıklardan koruma gibi bir avantajı vardır.

 

Vazektomi:

Sperm taşıyan kanallar ameliyat ile bağlanır. Kalıcı bir yöntemdir.

            Ülkemizde modern doğum kontrol yöntemlerinin kullanım oranı % 50 dir. Bu oran Mısır (%56,2), Tunus (%53), Zimbabve(%58), İran(%56) gibi sosyoekonomik olarak bizden daha geri ülkelere göre daha düşüktür. Yine aynı ülkelerle mukayese edecek olursak doğum kontrol hapı kullanımı Iran da %18, Cezayir de %45,9, Zimbabve de %43 iken bizim ülkemiz de sadece %9 dur. Prezervatif kullanımı ise İran da %5,6, Zimbabve de %1,4, Mısır da %1 iken bizim ülkemizde %19 dur.
             Ülkemizde modern yöntem kullanımının yaygınlaştırılması için daha çok bilinçlenme çalışmaları yapılması gerekiyor.

 

Dr. Yasemin YAKUT

Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı

Kadıköy Şifa Sağlık Grubu


Dr. Yasemin Yakut